ÂM MƯU BÁN TOÁN

 

Sáng ngày 14 tháng 3, khi tôi còn đang ngủ một cách hoàn toàn hợp pháp và vô hại, vợ tôi đạp tôi rơi xuống đất.

- Dậy! Ra cửa hàng bách hóa Hình Học xếp hàng ngay, không thì thiên hạ mua sạch Pi!

Tôi ngồi dưới nền nhà, ôm lưng, nghĩ mãi không hiểu một người đàn ông lương thiện như tôi đã làm gì để mới sáng ra đã bị toán học tấn công.

- Pi nào? - tôi hỏi. - Nhà mình còn gạo, còn nước mắm, còn cả nửa cân hành khô. Thiếu gì mà phải mua Pi?

Vợ tôi nhìn tôi bằng ánh mắt dành cho những người hoặc phản động, hoặc kém hiểu biết.

- Ông sống bằng cái gì thế? Suốt một tháng nay báo chí, loa phường, truyền hình, trường học, ngân hàng, hiệu cắt tóc, đâu đâu cũng nói. Hôm nay là Ngày số Pi. Tổng Công ty Toán học mở chiến dịch bình ổn tri thức: mua ba lạng Toán tặng không phẩy mười bốn lạng Pi. Nhà bên cạnh đi từ bốn giờ sáng rồi. Còn ông nằm đây!

Tôi nói:

- Nhưng nhà mình có dùng Pi bao giờ đâu.

- Không dùng cũng phải mua. Người ta mua thì mình phải mua. Cả khu phố ai cũng tiêu thụ toán, riêng nhà mình đứng ngoài, thiên hạ bảo vợ chồng mình sống thiếu chiều sâu.

Lập luận ấy, như mọi lập luận trong hôn nhân, vừa vô lý vừa không thể phản bác. Tôi đành xỏ giày, cầm làn đi ra phố.

Ra đầu ngõ đã thấy cờ phướn giăng đỏ đường. Biểu ngữ căng từ cột điện này sang cột điện khác:

“Nhiệt liệt chào mừng Ngày số Pi!”

“Tiêu dùng Toán học là yêu nước!”

“Gia đình văn minh không thể thiếu hằng số vô tỉ!”

Trên loa phường, một giọng nữ trang nghiêm:

“Đề nghị nhân dân xếp hàng trật tự, không chen lấn, không đầu cơ tích trữ Pi quá mức quy định. Mỗi hộ chỉ được mua tối đa một suất Pi phổ thông và hai gói lượng giác cơ bản.”

Tôi đi qua trường tiểu học. Trẻ con đội mũ hình compa, diễu hành, hát:

“Pi ơi ta yêu người

Dài lâu không điểm cuối…”

Có đứa xúc động quá còn khóc.

Đến đại lý Toán học số 4 trực thuộc Bộ Đại số, hàng người ngoằn ngoèo như một phương trình chưa có nghiệm. Ai nấy ôm phiếu mua hàng, nét mặt nghiêm túc như sắp bước vào cuộc chiến bảo vệ tổ quốc khỏi nạn thiếu hằng số.

Đang xếp hàng thì một gã mặc áo khoác sẫm lách tới, thì thầm:

- Anh cần Pi không? Hàng xách tay. Loại dài năm trăm chữ số thập phân, chưa pha tạp, chưa cắt khúc. Có cả bản hữu cơ.

- Pi mà cũng có hàng xách tay?

Hắn cười thương hại:

- Anh tưởng Pi trong nước là Pi nguyên chất chắc? Toàn Pi nuôi công nghiệp. Muốn chuẩn châu Âu phải mua loại này. Trẻ con học vào sáng dạ hẳn.

Tôi lùi ra. Tôi vốn không tin hàng xách tay, nhất là những thứ có thể kéo dài vô tận.

Xếp gần một tiếng mới vào được quầy. Cô mậu dịch viên đeo thước đo góc trước ngực, mặt lạnh như một định lý đã được chứng minh.

- Mua gì?

- Dạ, cho tôi ba phẩy mười bốn lạng Pi loại thông dụng.

Cô ta nhìn tôi như đã phải tiếp hàng trăm người ngu từ sáng đến giờ.

- Hết Pi bán lẻ rồi. Hết từ bảy giờ mười lăm. Bây giờ chỉ còn bán theo gói hỗ trợ tiêu dùng. Muốn mua Pi phải mua kèm nửa cân phương trình bậc hai, hai lạng lượng giác hỗn hợp và một túi căn thức có truy xuất nguồn gốc. Lấy thêm bộ đạo hàm gia đình thì được tặng lịch để bàn in bảng cửu chương.

- Nhưng nhà tôi không dùng lượng giác.

- Không dùng hôm nay thì mai dùng. Tri thức không bao giờ thừa.

- Phương trình bậc hai để được bao lâu?

- Bảo quản nơi khô ráo, tránh ánh nắng trực tiếp, tránh trẻ em dưới sáu tuổi. Mở gói rồi dùng hết trong ba ngày.

- Cô xem bớt cho tôi ít sin cos được không? Nhà tôi người già, ăn nhiều tan không tiêu.

Cô mậu dịch viên đập thước xuống bàn:

- Anh có mua không thì bảo! Sau lưng bao nhiêu người đang chờ. Cấp trên chỉ đạo rõ rồi: hôm nay toàn dân tăng cường tiêu dùng toán học để kích cầu giáo dục. Ai cũng như anh, chỉ muốn mua mỗi Pi, thì đại số, hình học, lượng giác sống bằng gì?

Tôi chợt hiểu đây không còn là chuyện mua bán. Đây là hệ sinh thái.

Tôi vét sạch túi. Cô ta nhét vào làn đủ thứ: phương trình bậc hai gia dụng, một bó sin cos tan còn tươi, căn bậc hai đông lạnh, kèm tờ hướng dẫn sử dụng Pi an toàn trong môi trường gia đình.

Ra khỏi quầy, người ta đang chen nhau đổi điểm thưởng lấy số e ở quầy bên cạnh. Một bà cụ cãi nhau với nhân viên vì phiếu ưu đãi chỉ áp dụng cho logarit tự nhiên, không áp dụng cho logarit thập phân. Một anh thanh niên vừa ký trả góp bộ xác suất thống kê mười hai tháng, mặt tái mét như người mới bán thận. Một ông cán bộ phường đang phát biểu trên truyền hình:

- Gia đình tôi năm nào cũng chấp hành tốt. Năm ngoái tiêu thụ gần bốn cân toán, vượt chỉ tiêu khu dân cư. Nhờ vậy con trai tôi thi đại học không đỗ nhưng nhận thức chính trị về số học rất vững.

Tôi xách làn đi về, vai lệch hẳn sang một bên.

Về đến cửa, vợ tôi nhào ra:

- Mua được Pi chưa?

- Không. Họ bảo muốn mua Pi phải mua kèm cả đống khác. Tôi mua một làn toán đây, nhưng Pi thì không có.

Vợ tôi lục tung cái làn, moi ra một mẩu phiếu bé xíu kẹp dưới gói lượng giác. Trên đó in dòng chữ:

“Quý khách đủ điều kiện tham gia bốc thăm may mắn để có cơ hội mua Pi trong đợt sau.”

Hai vợ chồng ngồi nhìn đống toán nằm giữa nhà.

Ngoài ngõ loa phường lại vang lên:

“Do nhu cầu Pi của nhân dân tăng cao vượt dự kiến, Tổng Công ty Toán học trân trọng thông báo: từ ngày mai sẽ triển khai Tháng khuyến học đặc biệt. Mua hai đơn vị hình học không gian sẽ được quyền đăng ký ưu tiên mua số Pi vào năm sau.”

Vợ tôi nhìn tôi. Tôi nhìn vợ tôi. Rồi bà ấy đứng dậy, lấy lại cái làn, phủi sạch, treo lên tường.

- Mai dậy sớm, - bà ấy nói. - Mình đi mua hình học không gian.